Թումանյանական բառարան

Երանություն էր խոստացել հույսս ինձ,
Բայց ես չըգտա նրան կյանքի մեջ,
Եվ քաջալերված պատիր խոստմունքից,
Կյանքի դեմ իզուր վարեցի ես վեճ։

Կարծում էի, թե մարդիկ անհամբեր
Ուրախությամբ ինձ սպասում էին,
Եվ ամեն քայլում խղճմտանք ու սեր
Մարդոց սրտերը միշտ հուզում էին։

Կարճատև՜ ցնորք, որ անցար արագ,

Ինչպես մի քամի, առավել չընչին,
Եվ ահա ընկած իբրև մի նավակ,
Որ կամեր լողալ ավազի միջին։

Դուն անցար, այո՛, դարձյալ աշխարհը
Կառավարվում է յուր օրենքներով,

Եվ դիմակ առած մեծ բարերարը
Մարդիկ է սպանում գաղտնի զենքերով։

Մահացու ախտով վարակվածն ահա
Անարատության հագած վերարկու,
Եվ խավարասեր ամբոխը նրա

Զազիր գործերին կանգնած խնկարկու.

Եվ հազարավոր անմեղ հոգիներ
Հալածված են չար կրքերից անսանձ,
Եվ, ի նախատինս բանականության,
Արդար է միայն զորեղը մարդկանց։

Ահա գետնաքարշ և չարախնդում
Խումբերըն անսիրտ մարդ-հրեշների
Վխտում են անվախ՝ հրապարակներում,
Իբրև առաջնորդ մարդոց մտքերի։

Ահա, խնդության ձայներ են թնդում

Իբրև արձագանք չարության խոսքի,
Ի՞նչ են կամենում, էլ ի՞նչ են խնդրում
Պատուհասները մարդկային ազգի։

— Ի՞նչ եք կամենում դուք, մարդիկ ստոր.
Մա՞հը, կործանո՞ւմն արժանավորի.

Եվ այդ բոլորը միայն մի կտոր
Հացի համար, սակայն, ո՞վ գիտի,

Գուցե խավարը ձեզ տվեց պաշտոն
Բանականության բռնավորների,
Եվ դուք, անմիտներ, ամբողջ մարդկություն,

Ձեզ հավիտենական կարծում եք գերի։

Խղճե՜ր, նայեցե՛ք, ահա ձեր դիմաց,
Առանց նայելու ձեր կտոր հացին,
Բանականության զավակը կանգնած,
Սպասում է նա մոտ լուսաբացին։

Երանություն էր խոստացել հույսս ինձ,

Սակայն չըգտա նրան կյանքի մեջ.
Բայց չեմ վհատել. անսպառ մեկ իղձ
Դեռ ինձ մղում է դեպ հառաջ անվերջ։

Հառա՜ջ, կռվելով, և կըգա մի օր,
Որ կընկնի ներկան վատշվեր, դաժան,

Նրա ավերի վերա փառավոր
Ապագան լուսո կըկանգնի նշան

պատիր֊Խաբեական, խաբուսիկ, կեղծ, սուտ, սին, լքնա մեջ:

խղճմտանք֊Խիղճ, գութ, կարեկցություն, կարեկցանք, խղճմտություն, խղճահարություն, արգահատանք, արգահատություն, գթաշարժություն:

զազիր֊ Գարշ, գարշելի, զազրելի, զզվելի, նողկալի, գանելի, խորշելի, պժգալի, ձամձամ:

խնկարկու֊Խունկ ծխող, բուրվառով խնկարկող

գետնաքարշ֊Ստորաքարշ, (հզվդ.) վայրաքաշ, գետնագնաց, գետնասող, երկրաքարշ, երկրասող, գետնանախանձ , քոքաշ : Գետնաթավալ:

պատուհաս֊Պատիժ, չարիք, փորձանք, աղետ, (փխբ.) կրակ, (ժողվրդ.) աստծո. կրակ, կրակ ու պատիժ, կրակ ու պատուհաս, կրակ ու ցավ, սևումուր

վատշվեր֊Անզգամ, անառակ, ստաքեսկ, սրիկա, շաղաշույտ