1R15 Test Questions

1. According to paragraph 1, why are people putting off having children? c)because of the inherent cost
2. According to paragraph 1, the word proportion is closest in meaning to c)percentage
3. According to paragraph 2,which of the following is NOT consequence of a male’s increased age? b)premature end to pregnancy
4. According to paragraph 2, which of the following best expresses the essential information in highlighted sentence? d)As a man ages, he has fewer chances of producing a child — especially a healthy one — because of his defective sperm.
5. According to paragraph 3, the word facility is closest in meaning to b)capability
6. According to paragraph 3, the word folklore is closest in meaning to d)myth
7. According to paragraph 3, what can be inferred about the potential a 60-year-old male has to father a child? b)He has very little chance of fathering a child.
8. According to paragraph 4, what effect does a reduction in testosterone produce? a)a large quantity and superior quality of sperm
9. According to paragraph 4, the word misnomer is closest in meaning to a)serious mistake
10. The author discusses in-vitro fertilization in paragraph 5 in order to c)highlight the expense of this procedure
11. According to paragraph 5, what percentage of infertility problems are due to male issues? b)50 percent
12. According to paragraph 6, the phrase blow to is closest in meaning to d)restatement of
13. According to paragraph 6, why might the male ego be damaged by a focus on the male biological clock? a) males are concerned about a relaxation of gender roles.

Մհեր Իսրաելյան “Երկնքից թափվոք ընկույզներ”

Հեղինակը գրել է ոչ շատ վաղուց տեղի ունեցած Արցախյան պատերազմի մասին։ Իր որդին չէր ծառայում քանի որ սպա է դառնալու։ Բայց նրա վիշտը մեծ էր քանի որ պատերազմում էին իր բոլոր ընկերները։ Ցավոք Էրոն չվերադարձավ։ Կարդալիս հուզմունքից կոկորդս խեղդում էր, ա՜խ երանի հորինվածք լիներ այս պատմությունը։ Հուզմունքս շատ էր, քանի որ բոլորս ունենք նման պատմություններ, թեև գրի չենք առել։ Երբեք չէի պատկերացնի, որ նման մեծ պատերազմի ականաստես կլինեմ, կամ որ 21րդ դարում պատերազմ կոչվածը հնարավոր բան է։ Չէի պատկերացնում այս բառի լրջությունը ու երանի էդպես էլ չպատկերացնեի։ Պատերազմը աշխարհայացք է փոխում․ ստիպում է դիմացինին սիրել, գնահատել ամեն մի մանրուք, հարազատների հանդեպ էլ ավելի ուշադիր լինել, աչքերդ բացելիս ուրախանալ քեզ սպասվող օրվա համար։

Բնական աղետները խոշոր վնասակար իրադարձություններ են, որոնք հետևանք են երկրի բնական գործընթացների, ինչպես օրինակ ջրհեղեղները, փոթորիկները, տորնադոները, հրաբխային ժայթքում|հրաբխային ժայթքումները, երկրաշարժերը, ցունամիները և այլ երկրաբանական պրոցեսներ։ Բնական աղետները կարող են պատճառ դառնալ կյանքի կորստի կամ գույքային վնասի և իրենցից հետո թողնել որոշակի տնտեսական վնասներ, որից կախված է ազդեցության ենթարկված բնակչության կայունությունը կամ վերականգնվելու ունակությունը։

Վնասակար երևույթները աղետի մակարդակի չեն հասնում, եթե տեղի են ունենում ոչ բնակեցված տարածքում։

Բնական աղետի տեսակ է երկրաշարժը: Երկրաշարժը ստորգետնյա ցնցում, որ տեղի է ունենում երկրակեղևի որոշակի զանգվածում կուտակված էներգիայի կտրուկ լիցքաթափման արդյունքում։

Երկրաշարժերը ըստ առաջացման բնույթի կարելի է դասակարգել երկու խմբերի.

• Բնական երկրաշարժեր
• Տեխնածին երկրաշարժեր

Բնական երկրաշարժերը կապված են տարբեր պրոցեսների հետ։ Հայտնի են տեկտոնական շարժումներով պայմանավորված երկրաշարժեր, հրաբուխների հետ կապված երկրաշարժեր, երկրակեղևում կորստային խոռոչների փլուզման հետևանքով առաջացող երկրաշարժեր և այլն։

Տեխնածին երկրաշարժեր ասելով պետք է հասկանալ այնպիսի երկրաշարժ, որը կապված է մարդկային գործունեության հետ։ Օրինակ ռազմական կամ արդյունաբերական պայթյունների հետևանքով առաջացող ցնցումները կարող են շարժիչ ուժ հանդիսանալ ուժեղ երկրաշարժի համար։ Կամ օրինակ մեծ ջրամբարի կառուցումը կարող է հանգեցնել տվյալ տարածքում սեյսմիկ ակտիվության բարձրացման։

Նշված բոլոր տիպի երկրաշարժերից Հայաստանի տարածքում առավել ուժեղ և առավել տարածված են տեկտոնական երկրաշարժերը։

Երկրաշարժերը ըստ կանխատեսելիության կարելի է բաժանել նույնպես երկու խմբի.

• Կանխատեսելի երկրաշարժեր
• Անկանխատեսելի երկրաշարժեր

Կանխատեսելի համարվում են այն երկրաշարժերը, որոնք իրենց «ստեղծման» փուլում թույլ են տալիս գրանցել տարատեսակ նախանշաններ։ Երկրաշարժերի նախանշաններից են համարվում՝ ստորգետնյա ջրերի մակարդակի փոփոխությունները, երկրամագնիսական դաշտի փոփոխությունները, ռադոն գազի անոմալ փոփոխությունները և այլն։ Անկանխատեսելի են համարվում առանց որևէ նախանշանների գրանցվող երկրաշարժերը։

ՄԱԿ-ի Միջազգային արտակարգ մանկական հիմնադրամ անվանումով հիմնադրամը ստեղծվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՄԱԿ-ի գլխավոր վեհաժողովի որոշումով՝ որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում տուժած երեխաներին օգնություն ցուցաբերող արտակարգ կազմակերպություն։ Ենթադրվում էր, որ հիմնադրամը կլինի ժամանակավոր, բայց 1953 թվականին ՄԱԿ-ն ընդլայնեց կազմակերպության գործունեության շրջանակները և նրա իրավասությունները երկարաձգեց անորոշ ժամկետով։ Հիմնադրամը ստացավ իր ներկայիս անվանումը՝ պահպանելով նախնական հապավումը UNICEF։ Կազմակերպության կենտրոնական գրասենյակը տեղակայված է Նյու Յորքում։

Հիմնադրամներ

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ը հիմնված է կառավարությունների և մասնավոր դոնորների ներդրումների վրա: Կառավարությունները նպաստում են կազմակերպության ռեսուրսների երկու երրորդին: Ենթադրվում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի եկամտի 92 տոկոսը հանգանակվում է ծրագրային ծառայություններց: ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի ծրագրերն ընդգծում են համայնքային մակարդակով ծառայությունների զարգացումը, նպաստելով երեխանների առողջությանը և բարեկեցությանը:

1965 թվականին ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամը ստացավ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ։

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հովանու ներքո 1989 թվականին անցկացվեց «Երեխայի տարի» ծրագիրը։

ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամը օգնություն չի բաժանում մորն ու մանկանը։ Մինչ 2010 թ. ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամի նպատակներն էին՝

• մինչև 5 տարեկան երեխաների մահացության նվազեցում 1/3-ով,
• մայրերի մահացության կրճատում 50 %-ով,
• սկզբնական կրթություն ապահովել երեխաների 80 %-ի համար։

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի այս և այլ նպատակաների իրագործմանն օգնում են ավելի քան 180 բարի կամքի դեսպանները։

Գրասենյակներ

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի աշխատանքների մեծ մասը կատարվում է դաշտային պայմաններում: Յունիսեֆի ավելի քան 150 երկրի գրասենյակների, շտաբի և այլ գրասենյակների և 34 ազգային կոմիտեների ցանցը ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի առաքելությունն իրականացնում է ընդունող կառավարությունների հետ մշակված ծրագրերի միջոցով: Յոթ տարածաշրջանային գրասենյակների անհրաժեշտության դեպքում, տրամադրում են տեխնիկական աջակցություն երկրի գրասենյակներին: ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի մատակարարման բաժինը հիմնված է Կոպենհագենում, և գործում է որպես առաջնային բաշխման կետ, այնպիսի սուբյեկտների համար, ինչպիսիք են՝ ՄԻԱՎ ունեցող երեխաների և մայրերի հակառետրովիրուսային դեղամիջոցները, սննդային հավելումները, վթարային ապաստանները, ընտանիքի վերամիավորումը և ուսումնական պարագանները: 36 անդամ ունեցող գործադիր խորհուրդը սահմանում է քաղաքականություն, հաստատում է ծրագրերը և վերահսկում է վարչական և ֆինանսական պլանները: Գործադիր խորհուրդը կազմված է կառավարության ներկայացուցիչներից, որոնք ընտրվում են Միավորված ազգերի կազմակերպության տնտեսական և սոցալիական խորհրդի կողմից, սովորաբար երեք տարի ժամկետով:

Կառավարում

Յուրաքանչյուր երկրի գրասենյակ իրականացնում է ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի առաքելությունը՝ համագործակցության մշակված եզակի ծրագիր տվյալ կառավարության հետ։ Այս հնգամյա ծրագիրն ուղղված է երեխաների և կանանց իրավունքների իրականացման գործնական ուղիներին: Տարածաշրջանային գրասենյակներն ուղղորդում են այս աշխատանքը և անհրաժեշտության դեպքում ապահովում են տեխնիկական աջակցություն երկրի գրասենյակներին։ Ընդհանուր կառավարման և վարչության կազմակերպումը տեղի է ունենում շտաբում, որտեղ ձևավավորվում են երեխաների մասին գլոբալ քաղաքականություն: ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բոլոր աշխատանքների ղեկավարումը և վերահսկումը 36 անդամներից բաղկացած գործադիր խորհուրդ է, որտեղ կառավարության ներկայացուցիչներ են: Նրանք սահմանում են քաղաքականություն, հաստատում են ծրագրեր և որոշում են վարչական, ֆինանսական ծրագրերը և բյուջեները: Գործադիր խորհրդի աշխատանքը համակարգվում է բյուրոյի կողմից, որը բաղկացած է նախագահից և չորս փոխնախագահներից, յուրաքանչյուր առաջնորդ, որը ներկայացնում է հինգ տարածաշրջանային խմբերից մեկը։ Այս հինգ առաջնորդները, յուրաքանչյուրը, որը ներկայացնում է հինգ տարածաշրջանային խմբերից մեկը, ընտրվում է գործադիր խորհուրդ ամեն տարի իր անդամների շրջանում, նախագահությունը, շրջանային խմբերի շրջանում, տարեկան կտրվածքով։ Որպես մաքսային հարց, անվտանգության խորհրդի մշտական անդամները չեն հանդիսանում գործադիր խորհրդի աշխատակիցներ։ Գործադիր խորհրդի քարտուղարի գրասենյակն աջակցում և ծառայում է գործադիր խորհրդին: Այն պատասխանատու է գործադիր խորհրդի և ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի քարտուղարության միջև արդյունավետ փոխհարաբերությունների պահպանման համար և օգնում է կազմակերպել գործադիր խորհրդի դաշտային այցելությունները:

Հովանավորչություն

2006 թվականին սեպտեմբերի 7-ին ՅՈՒՆԻՍԵՖԻ-ի և «Բարսելոնայի»՝ Իսպանիայի կատալոնական ֆուտբոլային ակումբի միջև պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց, որի արդյունքում ակումբը տարեկան 5 մլն եվրո նվիրաբերեց կազմակերպությանը: Համաձայն պայմանագրի՝ «Բարսելոնան» կպահպանի ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի լոգոն՝ իրենց համազգեստի առջև դեղին գույնի վրա: Սա առաջին անգամ է, որ ֆուտբոլային ակումբը հովանավորեց կազմակերպությանը, հակառակ նրան, ինչպես դա ընդունված է ամենուր: Բարսելոնայի պատմության մեջ առաջին անգամն էր ,որ նրանք իրենց համզգեստի դիմաց մեկ այլ կազմակերպության անունն են ունեցել: 2016 թվականին թիմը ստորագրել է նոր քառամյա հովանավորության պայմանագիր՝ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հետ, որ կազմակերպությանը տարեկան 1,5 մլն ֆունտ ստերլինգ և անվճար գովազդ:

Մուլտֆիլմներ երեխաների իրավունքների համար

1994 թվականին ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ն անցկացրեց գագաթնաժողով՝ խրախուսելով անիմացիոն ստուդիաներն ամբողջ աշխարհում՝ ստեղծելով անհատական անիմացիոն կետեր՝ ցույց տալով երեխաների միջազգային իրավունքները։ Մուլտֆիլմներ երեխաների իրավունքների համար՝ մանկական իրավունքների մասին ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի կոնվենցիայի հիման վրա ստեղծված անիմացիոն հավաքածու։

Reading practice 3: Neuroscience 

Exercise 1

1. According to paragraph 1, the word long-standing is closest in meaning to a)age-old
2. According to paragraph 1, the word propagation is closest in meaning to b)continuation
3. According to paragraph 1, the word prosper is closest in meaning to d)thrive
4. According to paragraph 1, the word offspringis closest in meaning to b)children
5. According to paragraph 1, the word thesis is closest in meaning to d)theory
6. According to paragraph 1, the word mechanism is closest in meaning to d)processes
7. According to paragraph 1, the word hardwiredis closest in meaning to b)inherently connected
8. According to paragraph 2, the word parameters is closest in meaning to a)limiting factors
9. According to paragraph 2, the word acquaintances is closest in meaning to b)social contact
10. According to paragraph 3, the word overlap is closest in meaning to b)correspondence
11. According to paragraph 3, the word euphoriais closest in meaning to b)ecstasy
12. According to paragraph 4, the word critical is closest in meaning to c)negative
13. According to paragraph 5, the word hypothesis is cleanest to in meaning to d)unproven theory
14. According to paragraph 5, the word demystifyis closest in meaning to b)illuminate
15. According to paragraph 5, the word concrete is closest in meaning to d)solid

1.Գտնե՛լ համանուն բառերը և մեկնաբանե՛լ նրանց իմաստները։

Նա երկու օր ավել աշխատեց։ շատ աշխատեց
2. Անկյունում դրված էր մի մաշված ավել։ մաքրելու ավել
3. Վարպետը կատարեց դետալների յուղում։ յուղեց դետալները
4. Խոհարարը բանջարեղենը տապակեց յուղում։ բանջարեղենը տապակեց յուղով
5. Զգեստ կարող դերձակը աշխատանքը կատարեց բարձր որակով: զգեստ պատրաստող
6. Մեր կուրսում շատ կարող ուժեր կան։ կարող, աշխատող
7. Քիմիական նյութերի ազդեցությամբ սկսվեց խմորում։ սկսեց ժայթքում
8. Թխվածքի խմորում չամիչներ կային։ թղվացքի մեջ չամիչներ կային
9. Ֆուտբոլիստը գեղեցիկ գոլ խփեց։ երբ գնդակը դարպասում է
10. Բաժակի մեջ գոլ ջուր կար։ երբ ջուրը ոչ սառն է ոչ տաք

2. Մեկնաբանե՛լ, թե ինչ իմաստներով կարող են ընկալվել
տրված բառակապակցություններն ու նախադասությունները։
1. բարձր հարկ-շենքի բարձր հարկ, վճարել հարկ
2. ավել գնել-մաքրելու ավել, շատ գտնել
3. ոչխարի հոտ-հոտ, ոչխարհի խումբ
4. մետաքսի կտոր-զգեստի հումք,
5. Նա ջրում է-ջրի մեջ է, ջրում է ինչ-որ բան
6. Նա գնում է-գտնել ինչ-որ բան, գնում է տուն
7. Խավարում է-արև խավարում է

3. Տրված համանուններով կազմել նախադասություններ։
1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)

Կաթի սերը Արմենը չէր սիրում: Սերը ամենահաճելի զգացմունքն է

2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)

Նա սխալ էր կետադրել: Ջրային կետը զարմացրեց մեզ:
3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական
գործիք)

Քանոնվ նա ուղիղ գծեր էր քաշում: Քույրս քանոն է կարողանում նվագել
4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)

Մարմնովս դող է անցնում, երբ նրա անունն եմ լսում: Անիվի դողը շատ գեղեցիկ է:
5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)

Նրա տոնը ինձ դուր չեկավ: Նա այդ տոնը նշում է իր ընկերների հետ:

4.Արտագրե՛լ՝ փակագծերում տրված հարանուններից ընտրելով
նախադասությանը համապատասխանողը։
1. Գրախանութում վաճառվում է այդ բառարանի երկրորդ (հրատարակությունը,
հրատարակչությունը)։
2. Այդ (հրատարակությունը, հրատարակչությունը) լույս է ընծայել գրքի
վերջին հատորը։
3. Նա այդ գործում մեծ (երախտիք, երախտագիտություն) ունի։
4. Այդ առաջարկը վեճերի ու քննարկումների (տեղիք տվեց, տեղի տվեց)։
5. Ամենուրեք (փտում, փթթում) էին կանաչ այգիներն ու գեղեցիկ ծաղկանոցները։
6. Բակում խաղացող երեխան (հովարով, հովհարով) գլխարկ էր դրել։
7. Զարմացած երեխան (թոթովեց, թոթվեց) ուսերը։
8. Մարզիկները մրցույթին մասնակցելու (հրավերք, հրավեր) էին ստացել։
9. Ջրատար խողովակի (փականը, փականքը) նորոգեցին։
10. Վարպետը (պատրաստականությամբ, պատրաստակամությամբ) օգնեց մեզ։

1.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հոմանշային 10 զույգ։
Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ:

Դյութիչ-հմայիչ, հավաքել-ժողովել, բիլ-ծավի, խոնավ-տամուկ, հսկայական-վիթխարի, դյութիչ-հմայիչ, դրվատել-գովել, դատարկել-պարպել, ստերջ-անպտուղ, դժվար-խրթին։

2.Յուրաքանչյուր տողում գտնե՛լ տրված բառի մեկ հոմանիշ։

ա) Լուռ
1. ակնդետ, անխոս, անթարթ
2. մշտապես, հանապազորդ, լռելյայն
3. անձայն, անքթիթ, անշեղ
բ) Գեղեցիկ
1. անբարետես, դեղձան, չքնաղ
2. գեղանի, կախարդական, լուսավոր
3. բյուրեղյա, չնաշխարհիկ, պատկերավոր
գ) Գովել
1. նախատել, բաղդատել, դրվատել
2. հարատևել, պարսավել, ներբողել
3. փառաբանել, ըմբոշխնել, կենսագործել
դ) Երեկո
1. արշալույս, վերջալույս, աստղալույս
2. տիվանդորր, արևամուտ, արեգնափայլ
3. ծեգ, իրիկնամուտ, ցայգ
ե) Ցանկալի
1. հանդուրժելի, զմայլելի, բաղձալի
2. տենչալի, պատկառելի, անհերքելի
3. նշմարելի, անդրդվելի, ըղձալի

3. Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հականշային 10 զույգ։
Փութաջան, ամպոտ, դալար, ծույլ, ուսյալ, երկչոտ, հինավուրց, գագաթ,
օրինական, անջրդի, ապօրինի, ինքնահավան, նոսր, ողորկ, հեռավոր,
արատավոր, խորդուբորդ, ջրարբի, համարձակ, ջինջ, տգետ, հմուտ, ստորոտ,
թանձր, անբասիր:Ապօրինի-օրինական, նոսր-թանձր, գագաթ-ստորոտ, համարձակ-երկչոտ, տգետ-ուսյալ, արատավոր-անբասիր, ողորկ-խորդուբորդ, անջրդի-ջրարբի։
4. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ հականշային տարարմատ զույգը և յուրաքանչյուր բառով կազմե՛լ մեկական նախադասություն։
1. մոտ-հեռու, արագ-դանդաղ, տգետ-գիտուն
2. շոգ-ցուրտ, մարդկային-տմարդի, հին-նոր
3. սառը-տաք, երկար-կարճ, վախկոտ-անվախ
4. վճարովի-անվճար, վախկոտ-արի, մաքուր-կեղտոտ
5. ամառ-ձմեռ, մուտք-ելք, հաճելի-տհաճ
6. թեք-ուղիղ, հասուն-տհաս, կայուն-խախուտ

Little Women

New England in the early and middle years of the nineteenth century had a flourishing culture. People were passionately interested in ideas and education. Most New Englanders were strongly opposed to slavery. They were also concerned about other social issues.

New ideas resulted in new kinds of writing. These ideas included the importance of doing what seemed right for them, no matter how different it was from what other people thought. People also believed that nature gave them guidance in our lives and that it was important to live close to nature. These and other ideas were expressed through teaching and writing.

Bronson Alcott was one of those who looked at the world in a new way. He looked for work as a teacher so that he could pass on his ideas to others. However, very few parents wanted Mr. Alcott to teach their children. And very few people were interested in hearing his speeches or reading his books. As a result, the Alcott family was very poor Fortunately for Bronson, he married a very capable and energetic woman. Mrs. Abigail Alcott helped to earn money to support the family and did most of the work involved in looking after the four Alcott girls.

The oldest daughter, Anna, was quiet and serious. She rarely got into trouble and was a good helper at home. The second daughter was Louisa May Alcott, who became a writer. She was adventurous and cared very little for rules. She was always saying and doing things that got her into trouble. The third daughter, Elizabeth, was very kind and good-natured. All the others loved her. As a young woman, Elizabeth had a severe case of scarlet fever and never fully recovered. She died at age 23. The youngest sister, May, was talented, but she was rather spoiled.

Because there was never enough money, the Alcott girls felt pressure to work at an early age. But this did not stop them from having fun. Louisa wrote little plays that she and her sisters performed at home. They all enjoyed the woods and ponds around Concord, Massachusetts, where they live most of these years. When they moved back to Boston in 1848, Anna took a job looking after other people’s children, and Louisa looked after the house. Meanwhile, their mother worked outside the home.

While working on laundry or sewing, Louisa was thinking up stories. At night she would write them down. When she was eighteen, she began selling poems and stories to magazines. Within ten years, Louisa was earning a substantial income from writing. One day her publisher suggested that she write a story for girls. At first Louisa didn’t like the suggestion. But when she started to write, the ideas came rapidly. Her book was based on her own family and her own childhood.

“Little Women” was published in 1868 and was an immediate success. The March family was very much like the Alcotts. Mrs. Alcott resembles “Marmee.” “Meg” is like Anna, and “Jo” is like Louisa herself. “Beth” is based on Elizabeth and “Amy” on May Alcott. Many of the situations in the book happened to the Alcott family. Nonetheless, many characters and incidents were invented.

“Little Women” and its sequel opened up a new kind of writing for children. While these books did have a moral, they were more lively and interesting than earlier children’s writing. “Little Women” inspired many writers later to write more realistic accounts of childhood.

Փոքրիկ կանայք

19րդ դարի սկզբին և կեսերին Նոր Բրիտանիա ուներ ծաղկող մշակույթ: Մարդիկ շատ հետաքրքրված էին կրթությամբ և նոր գաղափարներով: Բազմաթիվ բրիտանացիներ դեմ էին ստրկությանը: Նրանք անհանգստանում էին նաև այլ սոցիալական խնդիրների համար:

Նոր գաղափարները դարձան նոր գրելաոճի արդյունք: Այս գաղափարները ընդգրկումն էին նաև այն միտքը, որ պետք է անել այն ինչ ճիշտ ես գտնում, ինչքանով էլ, որ արարքդ հասարակության կարծիքին չի համապատասխանում: Մարդիկ նաև հավատում էին, որ բնությունը ուղղություն է տալիս կյանքում և պետք է բնությանը մոտ ապրել: Այս ամենը և այլ մտքերը արտահայտվում էին կրթության և գրելու միջոցով:

Բրոնսոն Ալքոտտը այն մարդկանցից մեկն էր, որոնք կյանքին նոր կողմից էին նայում: Նա ուսուցչի աշխատանք էր փնտրում, որպեսզի կարողանա փոխանցել իր մտքերը մյուսներին: Սակայն շատ քիչ ծնողներ էին ցանկանում, որ պարոն Ալքոտտը դասավանդի իրենց երեխաներին: Եվ շատ քչերն էին հետաքրքրված նրա խոսքով և գրքերով: Այս պատճառով Ալքոտտների ընտանիքը շատ աղքատ էր, բարեբախտաբար Բրոնսոնը ամուսնացավ մի շատ ընդունակ և աշխույժ կնոջ հետ: Տիկին Աբիգալլի Ալքոտտը օգնեց ամուսնուն գումար վաստակել ընտանիքը պահելու համար, անելով աշխատանքի մեծ մասը, ինչը ընդգրկում էր չորս Ալքոտտ դստրերի մասին հոգ տանելը:

Ավագ դուստրը` Աննան համեստ էր ու լուրջ և գրեթե երբեք չէր ընկնում տհաճ իրավիճակների մեջ նաև տան գործերին էր օգնում: Երկրորդ դուստրը Լուզիա Մեյ Ալքոտտն էր, որը դարձավ գրող: Նա արկածային էր չէր մտածում կանոնների մասին: Նա անընդհատ ասում էր և անում էր բաներ, որոնք վատ հետևանքներ էին ունենում: Երրորդ դուստրը Ելիզաբեթը շատ բարի և ընկերասեր էր: Բոլորը նրան սիրում էին: Դեռ երիտասարդ հասակում նա հիվանդացավ «Քութեշ»-ով և այդպես էլ չապաքինվեց: Նա մահացավ 23 տարեկանում: Կրտսեր դուստրը` Մեյը տաղանդավոր էր, բայց միաժամանակ երես առած:

Քանի որ ընտանիքում գումարի պակաս կար, աղջիկները վաղ տարիքից աշխատելու ճնշում էին զգում: Բայց դա նրանց չէր կանգնեցնում ուրախանալուց: Լուիզան փոքրիկ ներկայացումներ էր գրում, որոնք հետո իր քույրերի հետ բեմադրում էին տանը: Նրանք բոլորը վայելում էին անտառներն ու լճակները Քանքորդ Մասաչուսեթսի շուրջ, որտեղ նրանք ապրում էին: Երբ 1848թ. նրանք տեղափոխվեցին Բոստոն, Անան աշխատանք գտավ որպես երեխաների դայակ, իսկ Լուիզան զբաղվում էր տան հոգսերով: Իսկ նրանց մայրը աշխատում էր տնից դուրա:

Լվացք անելու կամ կարելու ժամանակ Լուզիան պատմություններ էր հորինում, իսկ գիշերները դրանք գրի առնում: 18 տարեկանից սկսած նա պոեմներ և պատմություններ էր վաճառում տարբեր ամսագրերին: 10 տարվա ընթացքում գրելուց նա լավ եկամուտներ էր ստանում: Մի օր Լուիզայի հրապարակողը առաջարկեց նրան պատմություն գրել աղջիկների համար: Սկզբում Լուիզան չհավանեց առաջարկը, բայց, երբ սկսեց գրել մտքերը արագ գալիս էին: Գիրքը հիմնված էր իր սեփական ընտանիքի և իր մանկության պատմությունների վրա:

«Փոքրիկ կանայք» գիրքը հրապարակվեց 1868թ.-ին, որը մեծ հաջողություն ունեցավ:

Մարչերի ընտանիքը շատ նման էր Ալքոտտներին: Տիկին Ալքոտտը հիշեցնում էր «Մարմիին»: «Մեգը» նման է Աննային, իսկ «Ջոն» նման է հենց իրեն` Լուիզային: «Բեթը» հիմնված է Ելիզաբեթի, իսկ «Էմին» Մեյ Ալքոտտի վրա: Բազմաթիվ իրադարձություններ, որոնք կան գրքում պատահել են Ալքոտտների ընտանիքին, չնայած որ շատ կերպարներ և իրադարձություններ հորինված են:

«Փոքրիկ կանայք» գիրքը և դրա հետևանքները բացահայտեցին մի նոր գրելու տեսակ երեխաների համար: Այս գրքերը ունեին խրատ և ավելի կենդանի և հետաքրքիր էին, քան առաջվա երեխաների համար գրվածքները: «Փոքրիկ կանայք» գիրքը ոգեշնչեց շատ գրողների, որպեսզի ապագայում պատկերեն մանկության իրական կողմերը:

1. Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնահնչյունը
հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերականգնվում
է բառակազմության ժամանակ։
Կողմ, բեռ-բեռներ, գառ-գառներ, դուռ-դռներ, մաս, թոռ–թոռներ, լեռ-լեռներ, ծունկ, ծոռ-ծոռներ, հարս-հարսներ, սերմ, ձուկ-ձկներ, մուկ-մկներ,
նուռ–նռներ։

 Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել եզակի և հոգնակի
գոյականները։ Երեք եզակի և երեք հոգնակի գոյականներով կազմել նախադասություններ։
Ես նայում եմ սեգ Արագած սարին,
Դարերի ձյուն կա նրա կատարին,
Ժայռեր կան այնտեղ շանթերից կիսված,
Հողմերից ծեծված, արևից կիզված,
Եվ անդունդներ կան գագաթներն ի վար
Վշտի պես խորունկ, ցավի պես խավար…
Սակայն լանջերին արև՜ է, գարո՜ւն,
Աղբյուրն է խոսում, խայտում է առուն,
Բուրմունքը թևին՝ զեփյուռն է խաղում,
Բոսոր կակաչն է հովից ծիծաղում,
Ծաղիկն է բուսնում ժայռին ու քարին,
Թեկուզ դարերի ձյուն կա կատարին,
Թեկուզ հողմածեծ գագաթներն ի վար
Անդունդներ կան մութ, վշտի պես խավար։ Վահագն Դավթյան

Եզակի։ սեգ, սար, ձյուն, կատար, արև, վիշտ, ցավ, գարուն, աղբյուր, առու, բուրմունք, զեփյուռ, կակաչ, ծաղիկ, ժայռ, քար, ձյուն․

Գյուղի բնակիչները սարից ծաղիկ էին հավաքում։

Երեխաները քարով կոտրեցին տան պատուհանը։

Հոգնակի։ դարեր, ժայռեր, շանթեր, հողմեր, անդունդներ, գագաքներ, լանջեր․

Դարեր շարունակ այդ երաժշտությունը հնչում էր և չէր մոռացվում։

Ժայռերի արանքներով փոքր գետակներ էին հոսում։

Լանջերը ծաղկել էին և վարդագույն էին ծաղիկների գույնից։

Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է կազմվում
–եր վերջավորությամբ։
1. բեռնարկղ, բառատետր, բնագիր, պատմագիր
2. գլխաշոր, դեղատոմս, ձկնորսանավ, ամսագիր
3. ածխակույտ, ակնաբիբ, բաժնետեր, դասաժամ
4.եզրաշերտ, թաղամաս, լաստանավ, զարդասյուն
5. մեղրամոմ, յուղաբիծ, նավթահոր, շնագայլ
6. ջրաբույս, սառցադաշտ, որմնանկար, վարելահող
7. անվաճաղ, արքայատոհմ, բնակվարձ, գետաձի
8. գիտափորձ, զոդաձող, երկաթալար, էլեկտրասարք
9. թոնրատուն, ճամփեզր, մատենացանկ, թիթեղագործ
10. մեկնակետ, մարզաձև, ջրաշիթ, ուրվագիծ

Վարժություն 4։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է
կազմվում –ներ վերջավորությամբ։
1. գորգագործ, որմնադիր, մեղվաբույծ, էքսկավատորավար
2. ածխահատ, գյուղատնտես, այգեգործ, երգիծաբան
3. հանդիսատես, հատապտուղ, էլեկտրամուրճ, հեքիաթագիր
4. հրուշակագործ, ձիթաբլիթ, հերթապահ, մանկաբույժ
5. պատգամ, պատճեն, ջրատար, սննդամթերք
6. տիեզերագնաց, ուղղաթիռ, փականագործ, քարայր
7. քարհատ, առակագիր, ատամնաբույժ, արգելացանց
8. բնանկար, գաջագործ, դեղասրվակ, խճանկար
9. ծաղկաբույծ, համազգեստ, հատապտուղ, մեդալակիր
10. նորաբնակ, շերամապահ, սերնդակից, վաճառատեղ

2.Բառերից որո՞նք են գոյական.
անբեկանելի, ունելի, կիսադեմ, տխրադեմ, արդուզարդ, նկարազարդ, շարական, ընտանեկան, խորագին, գլխագին։

3. Նշի՛ր անհոգնական գոյականները.
Ֆիլիպիններ, մաթեմատիկա, քննություն, կաթ, գաղտնիք, գինի, աշակերտություն, մարմար, բարկօղի, հանրահաշիվ, բեռ, հոգևորականություն, քիմիա, մթություն, դարվինիզմ, բնապաշտպանություն։

4.Կազմի՛ր տրված գոյականների հոգնակին.

մարզատոն-մարզատոբժներ, հավատարմագիր-հավատարմագրեր, ուղեցույց-ուղեցույցներ, հիվանդայց-հիվանդայցեր, մենապար-մենապարեր, մեկնակետ-մեկնակետեր, գիսաստղ-գիսաստղեր, ճամփեզր-ճամփեզրեր, հաղորդալար-հաղորդալարեր, զորացույց-զորացույցեր, նավթամուղ, ծիսակարգ, հետնախորշ, կամարասյու, մաքսանենգ, ջրէջք։

5.Առանձնացրո՛ւ գոյականները։

• Ամուսինն անցյալ ամառ էր մեռել՝ ոչ մի ժառանգություն չթողնելով։
• Ձին ճանաչում էր այդ հովտի բոլոր բույրերն ու հոտերը։
• Ձորակներում հիմա էլ կա Մանասի տնկած այգին՝ սպիտակ ու կարմիր վարդերի թփերով։
• Անին չէր մոռացել ո՛չ նրա սև վերարկուն, ո՛չ գունատ դեմքը։