Այս ուսումնական կիսամյակը լի էր խանգարող հանգամանքներով, բայց շնորհիվ կազմակերպված աշխատանքի մենք կարողացանք առանց բացթողումների սովորել դպրոցական ծրագրիը: Հայոց լեզու և գրականություն առառկաներից կատարել եմ հետաքրքիր առաջադրանքներ, արել եմ ընթերցանություն և վերլուծել եմ: Ներկայացնու եմ աշխատանքներս.

Հայոց լեզու՝

1. Ձայնավորների ուղղագրություն

2. Բառակազմություն և բառագիտություն

3. Գործնական քերականություն

4. Հոմանիշ և հականիշ

5. Համանուն և հարանուն

6. Գործնական քերականություն

Գրականություն՝

1. Արա գեղեցիկ և Շամիրամ

2. Կոմիտաս

3. Ավետիք Իսահակյան

4. Ավետիք Իսահակյան «Մի մրահոն աղջիկ տեսա»

5. Ավետիք Իսահակյան «Սաադիի վերջին գարունը»

6. Թարգմանական աշխատանաք

7. Մհեր Իսրաելյան- “Երկնքից թափվող ընկույզներ”

8. Վրեժ Իսրաելյան «Թանկագին հյուրը»

1. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ մակբայը։
1. արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
2. ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
3. եթե, որտեղ, ամենուր, այստեղ
4. մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
5. ոչինչ, գրեթե, ինչ-որ, այսպես
6. երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
7. միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
8. ինչ-ինչ, փոքր-ինչ, ինչ, որտեղ
9. սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր
10. ողջ, ամբողջ, ամբողջովին, ոչ մի

2. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։

Զինվորները հերոսաբար դիմադրեցին թշնամու հարվածներին։

Սովորողները մասամբ կատարել էին առաջադրանքը։

Թխվածքը փոքր-ինչ քաղցր ստացվեց։

Ամենուրեք հնչում էին ամանորյա երգեր։

Նրանք լիովին առհամարեցին ղեկավարի հրամանը։

1. Դո՛ւրս գրել կապերն ու կապական բառերը, որոշե՛լ նրանց խնդիրների հոլովը։
Յուրաքանչյուր մարդու համար մի որևէ բան կյանքի խորհրդանիշ է դառնում։
Ինձ համար մեր վանքի ճակատի այն ծառն է դարձել խորհրդանիշ, որ ուղեկցել է
ինձ մանուկ օրերից մինչև ծերություն։ Կյանքին կառչելու, համառ պայքարով
ապրելու խորհրդանիշ։ Քամու բերած աղքատիկ փշրանքներով էր սնվում նա՝ իմ
մանկության ընկեր ծառը, մշտական քաղցի ահից, ինչպես և չէր ընկճվում իր
շուրջը փոթորկող չար տարերքի առաջ, ուրեմն և՝ ամեն պայմանի դիմանալու
խորհրդանիշ։ Քարի և կարիքի դեմ օրհասական կռվի մեջ անգամ այդ ծառը իր
բարձունքից ժպտում էր աշխարհին ապրելու խենթ հաճույքով։ Ու իր բարձր
թառից հեգնանքով էր նայում ներքևում՝ առվի պարարտ ափին պարարտացած ու
հղփացած իր ցեղակիցներին։ Վախթանգ Անանյան

1. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ կապը։
1. երբ, բացի, որովհետև, այնտեղ
2. մտերմորեն, ամենուրեք, դեպի, ստեպ-ստեպ
3. վրա, որևէ, և, մյուս
4. ինչու, յուրաքանչյուր, մասին, մասամբ
5. հանուն, անուն, այնքան, սույն

1.Գտնե՛լ շաղկապները և խմբավորե՛լ (համադասական և
ստորադասական)։
Եթե, իսկույն, այնտեղ, բայց, և, մյուս, բոլոր, թեև, սակայն, որովհետև,
ինչպես, այս, որպեսզի, պատճառով, դեպի, քանզի, նաև, բացի, քանի որ։

 2. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով եթե, որպեսզի, որովհետև, սակայն, իսկ, և շաղկապները։

Ավելի շուտ կդիմեր բժշին, եթե մտածեր, որ խնդիրն այդքան լուրջ է։

Երեխաներն արագ վազեցին տուն, որպեսզի բաց չթողնեն իրենց սիրելի մուլտֆիլմը։

Նա չգնեց կոշիկները, որովհետև չհավանեց։

Նրանք չգնացին ընկերների հետ, սակայն հետո շատ ափսոսացին։ 

Սովորողները գնացին դպրոց, և ուսուցիչը պատասխանեց նրանց հարցերին։

1.Գտնե՛լ համանուն բառերը և մեկնաբանե՛լ նրանց իմաստները։

Նա երկու օր ավել աշխատեց։ շատ աշխատեց
2. Անկյունում դրված էր մի մաշված ավել։ մաքրելու ավել
3. Վարպետը կատարեց դետալների յուղում։ յուղեց դետալները
4. Խոհարարը բանջարեղենը տապակեց յուղում։ բանջարեղենը տապակեց յուղով
5. Զգեստ կարող դերձակը աշխատանքը կատարեց բարձր որակով: զգեստ պատրաստող
6. Մեր կուրսում շատ կարող ուժեր կան։ կարող, աշխատող
7. Քիմիական նյութերի ազդեցությամբ սկսվեց խմորում։ սկսեց ժայթքում
8. Թխվածքի խմորում չամիչներ կային։ թղվացքի մեջ չամիչներ կային
9. Ֆուտբոլիստը գեղեցիկ գոլ խփեց։ երբ գնդակը դարպասում է
10. Բաժակի մեջ գոլ ջուր կար։ երբ ջուրը ոչ սառն է ոչ տաք

2. Մեկնաբանե՛լ, թե ինչ իմաստներով կարող են ընկալվել
տրված բառակապակցություններն ու նախադասությունները։
1. բարձր հարկ-շենքի բարձր հարկ, վճարել հարկ
2. ավել գնել-մաքրելու ավել, շատ գտնել
3. ոչխարի հոտ-հոտ, ոչխարհի խումբ
4. մետաքսի կտոր-զգեստի հումք,
5. Նա ջրում է-ջրի մեջ է, ջրում է ինչ-որ բան
6. Նա գնում է-գտնել ինչ-որ բան, գնում է տուն
7. Խավարում է-արև խավարում է

3. Տրված համանուններով կազմել նախադասություններ։
1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)

Կաթի սերը Արմենը չէր սիրում: Սերը ամենահաճելի զգացմունքն է

2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)

Նա սխալ էր կետադրել: Ջրային կետը զարմացրեց մեզ:
3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական
գործիք)

Քանոնվ նա ուղիղ գծեր էր քաշում: Քույրս քանոն է կարողանում նվագել
4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)

Մարմնովս դող է անցնում, երբ նրա անունն եմ լսում: Անիվի դողը շատ գեղեցիկ է:
5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)

Նրա տոնը ինձ դուր չեկավ: Նա այդ տոնը նշում է իր ընկերների հետ:

4.Արտագրե՛լ՝ փակագծերում տրված հարանուններից ընտրելով
նախադասությանը համապատասխանողը։
1. Գրախանութում վաճառվում է այդ բառարանի երկրորդ (հրատարակությունը,
հրատարակչությունը)։
2. Այդ (հրատարակությունը, հրատարակչությունը) լույս է ընծայել գրքի
վերջին հատորը։
3. Նա այդ գործում մեծ (երախտիք, երախտագիտություն) ունի։
4. Այդ առաջարկը վեճերի ու քննարկումների (տեղիք տվեց, տեղի տվեց)։
5. Ամենուրեք (փտում, փթթում) էին կանաչ այգիներն ու գեղեցիկ ծաղկանոցները։
6. Բակում խաղացող երեխան (հովարով, հովհարով) գլխարկ էր դրել։
7. Զարմացած երեխան (թոթովեց, թոթվեց) ուսերը։
8. Մարզիկները մրցույթին մասնակցելու (հրավերք, հրավեր) էին ստացել։
9. Ջրատար խողովակի (փականը, փականքը) նորոգեցին։
10. Վարպետը (պատրաստականությամբ, պատրաստակամությամբ) օգնեց մեզ։

1.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հոմանշային 10 զույգ։
Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ:

Դյութիչ-հմայիչ, հավաքել-ժողովել, բիլ-ծավի, խոնավ-տամուկ, հսկայական-վիթխարի, դյութիչ-հմայիչ, դրվատել-գովել, դատարկել-պարպել, ստերջ-անպտուղ, դժվար-խրթին։

2.Յուրաքանչյուր տողում գտնե՛լ տրված բառի մեկ հոմանիշ։

ա) Լուռ
1. ակնդետ, անխոս, անթարթ
2. մշտապես, հանապազորդ, լռելյայն
3. անձայն, անքթիթ, անշեղ
բ) Գեղեցիկ
1. անբարետես, դեղձան, չքնաղ
2. գեղանի, կախարդական, լուսավոր
3. բյուրեղյա, չնաշխարհիկ, պատկերավոր
գ) Գովել
1. նախատել, բաղդատել, դրվատել
2. հարատևել, պարսավել, ներբողել
3. փառաբանել, ըմբոշխնել, կենսագործել
դ) Երեկո
1. արշալույս, վերջալույս, աստղալույս
2. տիվանդորր, արևամուտ, արեգնափայլ
3. ծեգ, իրիկնամուտ, ցայգ
ե) Ցանկալի
1. հանդուրժելի, զմայլելի, բաղձալի
2. տենչալի, պատկառելի, անհերքելի
3. նշմարելի, անդրդվելի, ըղձալի

3. Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հականշային 10 զույգ։
Փութաջան, ամպոտ, դալար, ծույլ, ուսյալ, երկչոտ, հինավուրց, գագաթ,
օրինական, անջրդի, ապօրինի, ինքնահավան, նոսր, ողորկ, հեռավոր,
արատավոր, խորդուբորդ, ջրարբի, համարձակ, ջինջ, տգետ, հմուտ, ստորոտ,
թանձր, անբասիր:Ապօրինի-օրինական, նոսր-թանձր, գագաթ-ստորոտ, համարձակ-երկչոտ, տգետ-ուսյալ, արատավոր-անբասիր, ողորկ-խորդուբորդ, անջրդի-ջրարբի։
4. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ հականշային տարարմատ զույգը և յուրաքանչյուր բառով կազմե՛լ մեկական նախադասություն։
1. մոտ-հեռու, արագ-դանդաղ, տգետ-գիտուն
2. շոգ-ցուրտ, մարդկային-տմարդի, հին-նոր
3. սառը-տաք, երկար-կարճ, վախկոտ-անվախ
4. վճարովի-անվճար, վախկոտ-արի, մաքուր-կեղտոտ
5. ամառ-ձմեռ, մուտք-ելք, հաճելի-տհաճ
6. թեք-ուղիղ, հասուն-տհաս, կայուն-խախուտ

1. Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնահնչյունը
հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերականգնվում
է բառակազմության ժամանակ։
Կողմ, բեռ-բեռներ, գառ-գառներ, դուռ-դռներ, մաս, թոռ–թոռներ, լեռ-լեռներ, ծունկ, ծոռ-ծոռներ, հարս-հարսներ, սերմ, ձուկ-ձկներ, մուկ-մկներ,
նուռ–նռներ։

 Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել եզակի և հոգնակի
գոյականները։ Երեք եզակի և երեք հոգնակի գոյականներով կազմել նախադասություններ։
Ես նայում եմ սեգ Արագած սարին,
Դարերի ձյուն կա նրա կատարին,
Ժայռեր կան այնտեղ շանթերից կիսված,
Հողմերից ծեծված, արևից կիզված,
Եվ անդունդներ կան գագաթներն ի վար
Վշտի պես խորունկ, ցավի պես խավար…
Սակայն լանջերին արև՜ է, գարո՜ւն,
Աղբյուրն է խոսում, խայտում է առուն,
Բուրմունքը թևին՝ զեփյուռն է խաղում,
Բոսոր կակաչն է հովից ծիծաղում,
Ծաղիկն է բուսնում ժայռին ու քարին,
Թեկուզ դարերի ձյուն կա կատարին,
Թեկուզ հողմածեծ գագաթներն ի վար
Անդունդներ կան մութ, վշտի պես խավար։ Վահագն Դավթյան

Եզակի։ սեգ, սար, ձյուն, կատար, արև, վիշտ, ցավ, գարուն, աղբյուր, առու, բուրմունք, զեփյուռ, կակաչ, ծաղիկ, ժայռ, քար, ձյուն․

Գյուղի բնակիչները սարից ծաղիկ էին հավաքում։

Երեխաները քարով կոտրեցին տան պատուհանը։

Հոգնակի։ դարեր, ժայռեր, շանթեր, հողմեր, անդունդներ, գագաքներ, լանջեր․

Դարեր շարունակ այդ երաժշտությունը հնչում էր և չէր մոռացվում։

Ժայռերի արանքներով փոքր գետակներ էին հոսում։

Լանջերը ծաղկել էին և վարդագույն էին ծաղիկների գույնից։

Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է կազմվում
–եր վերջավորությամբ։
1. բեռնարկղ, բառատետր, բնագիր, պատմագիր
2. գլխաշոր, դեղատոմս, ձկնորսանավ, ամսագիր
3. ածխակույտ, ակնաբիբ, բաժնետեր, դասաժամ
4.եզրաշերտ, թաղամաս, լաստանավ, զարդասյուն
5. մեղրամոմ, յուղաբիծ, նավթահոր, շնագայլ
6. ջրաբույս, սառցադաշտ, որմնանկար, վարելահող
7. անվաճաղ, արքայատոհմ, բնակվարձ, գետաձի
8. գիտափորձ, զոդաձող, երկաթալար, էլեկտրասարք
9. թոնրատուն, ճամփեզր, մատենացանկ, թիթեղագործ
10. մեկնակետ, մարզաձև, ջրաշիթ, ուրվագիծ

Վարժություն 4։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է
կազմվում –ներ վերջավորությամբ։
1. գորգագործ, որմնադիր, մեղվաբույծ, էքսկավատորավար
2. ածխահատ, գյուղատնտես, այգեգործ, երգիծաբան
3. հանդիսատես, հատապտուղ, էլեկտրամուրճ, հեքիաթագիր
4. հրուշակագործ, ձիթաբլիթ, հերթապահ, մանկաբույժ
5. պատգամ, պատճեն, ջրատար, սննդամթերք
6. տիեզերագնաց, ուղղաթիռ, փականագործ, քարայր
7. քարհատ, առակագիր, ատամնաբույժ, արգելացանց
8. բնանկար, գաջագործ, դեղասրվակ, խճանկար
9. ծաղկաբույծ, համազգեստ, հատապտուղ, մեդալակիր
10. նորաբնակ, շերամապահ, սերնդակից, վաճառատեղ

2.Բառերից որո՞նք են գոյական.
անբեկանելի, ունելի, կիսադեմ, տխրադեմ, արդուզարդ, նկարազարդ, շարական, ընտանեկան, խորագին, գլխագին։

3. Նշի՛ր անհոգնական գոյականները.
Ֆիլիպիններ, մաթեմատիկա, քննություն, կաթ, գաղտնիք, գինի, աշակերտություն, մարմար, բարկօղի, հանրահաշիվ, բեռ, հոգևորականություն, քիմիա, մթություն, դարվինիզմ, բնապաշտպանություն։

4.Կազմի՛ր տրված գոյականների հոգնակին.

մարզատոն-մարզատոբժներ, հավատարմագիր-հավատարմագրեր, ուղեցույց-ուղեցույցներ, հիվանդայց-հիվանդայցեր, մենապար-մենապարեր, մեկնակետ-մեկնակետեր, գիսաստղ-գիսաստղեր, ճամփեզր-ճամփեզրեր, հաղորդալար-հաղորդալարեր, զորացույց-զորացույցեր, նավթամուղ, ծիսակարգ, հետնախորշ, կամարասյու, մաքսանենգ, ջրէջք։

5.Առանձնացրո՛ւ գոյականները։

• Ամուսինն անցյալ ամառ էր մեռել՝ ոչ մի ժառանգություն չթողնելով։
• Ձին ճանաչում էր այդ հովտի բոլոր բույրերն ու հոտերը։
• Ձորակներում հիմա էլ կա Մանասի տնկած այգին՝ սպիտակ ու կարմիր վարդերի թփերով։
• Անին չէր մոռացել ո՛չ նրա սև վերարկուն, ո՛չ գունատ դեմքը։

.Որ շարքի բոլոր բառերն են իրար հոմանիշ։

1)դրվատել, կշտամբել, պախարակել, դատափետել

2)հմուտ, ճարտար, վարժ, զգլխիչ

3)կուտակել, շրջապատել, հավաքել, ժողովել

4)անհաստատ, խախուտ, անկայուն, խարխուր

2. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են իրար հոմանիշ

1)դեռափթիթ, մատղաշ, մանկամիտ, պատանի

2)դժխեմ, անողորմ, ժանտ, վայրագ

3)թաքնվել, պարուրել, քողարկել, սքողել

4)մեծանուն, հանրահայտ, հռչակավոր, սնապարծ

3.Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են իրար հոմանիշ

1)դանդաղ, ծանր, անշտապ, անփույթ

2)խանդաղատանք, փաղաքշանք, գորովանք, սեթևեթել

3)ճշմարիտ, ստույգ, ուղիղ, շիտակ

4)անիմաստ, անմիտ, անկաշկանդ, անհեթեթ

4.Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են իրար հոմանիշ

1)աստանդական, ասպնջական, վանատուր, վաղնջական

2)վայրագ, փառասեր, մեծամիտ, անհարգալից

3)համայն, ամենայն, ամբողջ, բովանդակ

4)դրացի, հարևան, կողակից, դրկից