Հուլիսի 1-3-ը դասավանդողների և սովորողների մի լավ խմբով ճամփորդեցինք Սյունիքում․․․

Օր 1-ին
Ինչպես մեր բոլոր ճամփորդությունների դեպքում, այս անգամ նույնպես առավոտյան շարժվեցինք «Սուրբ Երրորդություն» եկեղեցու բակից: Ճանապարհը շատ երկար էր, բայց բազմաթիվ հետաքրքիր կանգառները թարմացնում էին մեզ, շատ արագ անցնում էր մեր հոգնածությունը։

Առաջին կանգառն ունեցանք  Զանգակատուն գյուղի մուտքի սառնորակ աղբյուրի մոտ, որտեղ ամբողջ խմբով նախաճաշեցինք, այնուհետև շարունակեցինք մեր երկար, բայց հետաքրքիր ճամփան։ Մեր երկրորդ կանգառը Սիսիանի «Զորաց քարեր» /Քարահունջ/ պատմամշակութային-հնագիտական վայրում էր․․․շատ գեղեցիկ տեսարան էր, ուսումնասիրելու-բացահայտումներ անելու վայր է, տիար Տիգրանյանի կարծիքով՝ այն հնում եղել է բնակատեղի․․․կարծես ժամանակը հետ տված լինեինք․․․

Երրորդ կանգառը Խոտ գյուղում էր, գյուղի դպրոցականների ուղեկցությամբ քայլեցինք դեպի Հին Խոտ, Մրգաձորի Խաչ եկեղեցի, և պետք է ասեմ, որ բավականին հետաքրքիր գյուղ էր Սյունիքի Խոտ գյուղը։

Մինչ գիշերակացի վայր՝ Խնձորեսկ հասնելը նախ կանգ առանք Գորիս քաղաքում, քայլեցինք քաղաքում, այցելեցինք գորիսցի անվանի գրող Ակսել Բակունցի տուն-թանգարան: Տունը շատ գեղեցիկ էր, հետաքրքիր, իսկ բակում ուներ մեծ, կանաչ, փարթամ այգի, որտեղ միայն նստելն անգամ հաճույք էր պարգևում:
Բակունցյան ոգով ու շնչով քայլեցինք դեպի քարանձավային Գորիս գյուղ՝ Հին Կյորես․․․ուղղակի տեսնել, վայելել է պետք։

Գիշերակացը Խնձորեսկ գյուղում էր: Թվում էր, թե արդեն հոգնած պետք է լինեինք, բայց մեր ազգային-ազգագրական պարն ու երգը, ինչպես միշտ, մեզ հետ էր, հետաքրքիր ու հագեցած օրվա ավարտը եղավ պարերգերով, ընթրիքի սեղան գցելու ընթացքում էլ բարձր տրամադրության և օրվա տպավորությունների շնորհիվ բոլորս ուրախանում էինք:

Օր 2-րդ
Նախաճաշից հետո քայլեցինք դեպի Խնձորեսկ գյուղի  թանգարան, քայլելու ընթացքում էլ ծանոթացանք գյուղին: Թանգարանը լի էր հին աշխատանքային գործիքներով, իրերով և նկարներով: Թանգարանից քայլեցինք դեպի գյուղի դպրոց, իսկ հետո իջանք հին-քարանձավային գյուղ՝ Ճոճվող կամուրջը տեսնելու, որտեղ նաև տեսանք «Ինը մանուկ» կոչվող աղբյուրը, նաև անվանում են Սոնայի աղբյուր, մտանք նաև հին գյուղի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի:
Օրվա վերջին պատմական վայրը Տեղ գյուղում գտնվող Մելիք Բարխուդարի Ամարաթն էր և Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։

Սակայն օրն ուներ դեռ հետաքրքիր ավարտ՝ այցելություն ընկեր Վարդանի ծննդավայր Կոռնիձոր գյուղ, որտեղ Ճաշի ժամին հյուրընկալվեցինք ընկեր Վարդանի ծնողների տանը՝ լի սեղանով հյուրասիրությություն, գյուղական անարատ բարիքներ, ընտանի կենդանիներ, այգի, վարդանոց․․․ուղղակի հավես էր․․․
Հետաքրքիր օրվա հետաքրքիր ավարտից հետո վերադարձանք Խնձորեսկ գյուղ և ընթրիքով ավարտեցինք մեր օրը:

Օր 3-րդ
Ցավոք, Երևան վերադառնալու ժամանակն էր, առավոտյան նախաճաշեցինք, Խնձորեսկի զորամասում ծառայող զինվորների հետ միասնական պարերգով հրաժեշտ տվեցինք մեզ հյուրընկալող ընտանիքին և խնձորեսկցիներին ու ճանապապարհ ընկանք: Ճանապարհին կանգ առանք Գորիսի  Զանգերում՝  քաղաքը դիտելու-վայելելու  դիտակետից և, իհարկե, զովանալու զանգերի սառնորակ աղբյուրի ջրով։

Ճանապարհին կանգ առանք Շաքիի գեղատեսիլ ջրվեժում, վայելեցինք հրաշք տեսարանը, Շաքի և Որոտան գետերը, իսկ Որոտանի ափին կերանք շատ քաղցր ձմերուկ ու մեծ տպավորություններով վերադարձանք Երևան։Մեր վերջին կանգառներն ունեցանք Եղեգնաձորում և Երասխում, որտեղ ընդմիջեցինք, թարմացանք և, շարունակելով մեր ճանապարհը, հասանք Երևան:

Եվս մեկ անմոռանալի ուսումնահայրենագիտական ճամփորդություն․․․

Հունիսյան ամառային ճամբարը ընթանում էր մայիսի 31-ից մինչև հունիսի 11-ը: Առավոտյան ընդհանուր պարապմունքից և ծաղիկների խնամքից բացի, մեր օրերը անցնում էին իրարից տարբեր և բազմաբովանդակ:

Ճամբարի ընթացքում ունեցել ենք նաև երգի և պարի դասեր ընկեր Աննայի և ընկեր Հայարփիի հետ:

Ճամփորդություններին ընդառաջ կատարել ենք նախապատրաստական աշխատանքներ:

Մեր ջոկատի թիմով 2 անգամ մասնակցեցինք ընկեր Էմանուէլի կազմակերպած ինտելեկտուալ մրցաշարին:

Եվրոպական Խարտիա Տարածքային կամ Փոքրամասնությունների լեզուների մասին

Հունիսյան ճամբար 2021

Վերին Դվինի ասորական համայնքը և եկեղեցին

A Few Reasons — by Sue Quinn

Հունիսյան ամառային բաց ճամբար օր 3-4

Դվինի հնավայր

Եռօրյա ճամփորդություն դեպի Թալին

Հունիսյան ճամբար. անգլերենով ընթերցում-քննարկում և խոհանոցային ժամ

Հունիսյան ճամբարի ընթացքում մենք նախագծային աշխատանք իրականացրեցինք նաև այլ դասավանդողի՝ տիկին Սիլվայի հետ՝ թարգմանական և ընթերցանության աշխատանք:

A Few Reasons — by Sue Quinn

Today we discussed the true story of a teenage girl named Caroline. She was abandoned from her mother and has been in foster homes. Her life was hard and she decided to take her life. An mysterious woman named Joyce appeared and saved her by just simply talking to her. She told her that it is a wrong decision to commit a suicide on such a lovely day. Her trick worked and Caroline calmed down. The question we’ve been asked is who we think Joyce is. We had different answers. An opinion was said that maybe she was on police officer. Or that she was just an stranger who was passing by. I imagine Joyce as an angel who was sent to help Caroline, because the feeling that Caroline got while looking at the world/nature seemed so magical.

Խոհանոցային ճամ

Տիկին Սիլվան ուներ հետաքրքիր խոհանոցային առաջարկ՝ «Սյունիք» նախագծի շրջանակում պատրաստել Գորիսի ավանդական տոլմա (կարտոֆիլով և բրնձով): Որպես մեր հետաքրքիր ճամբարի ամփոփում, որոշեցինք միասին պատրաստել տոլման հենց Գորիսի բաղադրատոմսով: Տոլման իր մեջ մսի փոխարեն պարունակում էր կարտոֆիլ և բրինձ: Պատրաստման ընթացքը զվարճալի էր, իսկ արդյունքը՝ շատ համեղ:

Հունիսի 6-ին  Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու բակից մեկնեցինք Թալին՝ անմոռանալի հիշողությունների հետևից: Չգիտեմ ինչպես ինքս ինձ շնորհակալություն հայտնեմ ճիշտ որոշում կայացնելուս համար, քանի, որ սկզբում երկմտանքի մեջ էի՝ ճամփորդությանը մասնակցե՞լ, թե՞․․․: Եվ այսպես, անհրաժեշտ գնումներ կատարելուց հետո ճամփա ընկանք:

Օր 1
Ճանապարհը լի էր հետաքրքիր կանգառներով: Առաջին կանգառն ունեցանք Ներքին Բազմաբերդ-Կաքավաձոր գյուղերում, շփվեցինք-զրուցեցինք բնակիչների հետ, տեսանք գյուղերի նշանավոր պատմամշակութային հուշարձանները, ծանոթացանք-լսեցինք տեղի բարբառները: Ներքին Բազմաբերդցի պարուսույց ընկեր Սասունի ուղեկցությամբ քայլեցինք Կաքավաձորի հարևանությամբ գտնվող մի գյուղ՝ նախկինում Բայսըզ անունով /եղել է եզդիների գյուղ/, որը ներկայումս կոչվում է Օթևան, այստեղ տեսանք Սուրբ Աստվածածին միջնադարյան եկեղեցին։ Սակայն կարևորը քայլքի ճանապարհն էր, քանի որ ճանապարհին հանդիպեցինք մի տատիկի՝ հարսի և երեք թոռների հետ միասին, ովքեր եկեղեցուց վերադառնում էին Կաքավաձոր։ Շատ հետաքրքիր զրույց ունեցանք նրանց հետ, իհարկե, բարբառով, միասին երգեցինք ու պարեցինք «Մշո խըռ» հենց ճանապարհի մեջտեղում ու լավ տրամադրությամբ շարունակեցինք մեր քայլքը։ Երկրորդ կանգառն արդեն Թալինում էր՝ Դաշտադեմի-Քաղենի ամրոց, այնուհետև Կաթողիկե վեհաշուք եկեղեցի: Դաշտադեմի ամրոցում մագլցեցինք այնպիսի անհարմար աստիճաններով և նեղ անցքերով, որ երբեք չէի պատկերացնի ինձ այդ իրավիճակում, բայց իմ ընկերների հետ մագլցում էի սիրով և մեծ սպասումով, քանի որ գիտեի, որ ամրոցից շատ գեղեցիկ տեսարան էր բացվելու: Իհարկե, այս կանգառը նույնպես առանց պարի չէր կարող լինել, այս անգամ պարեցինք «Իշխանաց» պարը, երգեցինք ազգագրական երգեր, մեզ միացան նաև ամրոցում շրջող այլ մարդիք։ 
Մինչ վերջին կանգառը փոքրիկ բրդուճային ընդմիջում արեցինք և, կրկին շարունակելով մեր ուրախ ճանապարհը, վերջապես հասանք Աշնակ գյուղ, որտեղ էլ գիշերեցինք:

Աշնակը հավերժ կմնա իմ հիշողության մեջ, իմ մտքում և հոգում, քանի որ և՛ մեզ հյուրընկալող ընտանիքը, և՛ սովորական անցորդները չափազանց ջերմ էին մեզ հետ: Որոշեցինք երեկոյան քայլել գուղում, քայլեցինք դեպի հին եկեղեցի և մատուռ: Չմոռանամ նշել, թե ինչպիսի գեղեցիկ աստղազարդ գիշեր ենք վայելել, ափսոսում եմ, որ թվային սարքերը ընդունակ չեն փոխանցելու գեղեցկությունը: Արդար չէր լինի, եթե աստղերին նայելուց հետո չդիմավորեինք արևածագը, կարծում եմ հասկանալի է, թե ի՜նչ տեսարան էր․․․

Օր 2
Համեղ նախաճաշից հետո առավոտյան քայլք իրականացրինք չքնաղ Աշնակում: Քայլեցինք դեպի գյուղի դպրոց, որտեղ մեզ մեծ սիրով ընդունեցին թե՛ աշակերտները, թե՛ աշխատակազմը՝ թույլ չտալով մեզ օտար զգալ: Աշնակցի դպրոցականների հետ ծանոթությունից և վոլեյբոլ խաղալուց հետո  միասնական քայլարշավ սկսեցինք դեպի Աշոտ Երկաթի բերդ: Ճանապարհը բավականին երկար էր, այնքան էլ հեշտ չէր, բայց երգ ու պարով հաղթահարեցինք՝ այն դարձնելով ավելի թեթև ու հետաքրքիր: Հասանք բերդ-ամրոց, միասնական ընթերցում՝

Դու ծանո՞թ ես Աշնակ գյուղին, Ուր ծիրանն է հասնում ճյուղին, Ուր կտրին չիրն է քաղցրանում, Ուր հոտը սարն է բարձրանում․․․

միասնական պարերգեր, նորից երգ ու պարով վերադարձ դպրոց, քանի որ մեզ արդեն հարազատ դարձած աշնակցիներն իմանալով, որ դեռ երկար օր է մեզ սպասվում, սիրով նորից հրավիրեցին դպրոց ճաշելու: Աշնակին և աշնակցիներին հրաժեշտ տալով՝ ճամփա ընկանք դեպի Թաթուլ /Արեգ/ գյուղ, որտեղ մեզ դիմավորեց Հայաստանի Ազգային հերոս Թաթուլ Կրպեյանի եղբայրը՝ Մանվել Կրպեյանը, ում ուղեկցությամբ եղանք մեծ հերոսի դամբարան-հուշարձանում, տուն-թանգարանում, որտեղ լսեցինք հերոսի մասին հետաքրքիր պատմություններ։ Մեծ տպավորություններով Թաթուլ գյուղից շարունակեցինք մեր ճանապարհը դեպի  Սուսեր գյուղ, որտեղ մեզ անհամբեր սպասում էին ընկեր Վարդանի ընկերոջ ընտանիքը և այն  դրական էմոցիաները, որ ստանալու էին չքնաղ Սուսերում: Ընկեր Դանիելի և նրա ծնողների, անչափ բարի քույրիկի ջերմ վերաբերմունքը, ինչպես նաև տան ուրախ մթնոլորտը անդադար ժպտալ էին ստիպում: Հավատացե՛ք, հնարավոր չէ բառերով նկարագրել, թե ինչ սիրալիր վերաբերմունքի և ընդունելության  արժանացանք: Ընթրիքի սեղան փռեցին, սեղանին՝ գյուղի առատ, անարատ բարիքներ, բազմազանություն, բարի խոսքեր, Մշո բարբառ, երգ ու ծիծաղ․․․չգիտեմ ինչպես շարունակեմ միտքս․․․աստղազարդ երկինք, գյուղական խաղաղ գիշեր․․․

Օր 3
Բացվեց Սուսեր գյուղի խաղաղ առավոտը, իսկ մենք տխուր էինք, քանի որ չէինք ուզում հավատալ, որ շուտով հեռանալու ենք, բայց ի՜նչ արած, ամեն ինչ իր ավարտն ունի, նաև մեր անմոռանալի ճամփորդությունը։ Հրաժեշտ տվեցինք հիանալի ընտանիքին, հիանալի մարդկանց և բռնեցինք վերադարձի ճանապարհը։ Վերադարձի ճանապարհին ևս կանգառ ունեինք՝ Պեմզաշեն՝ Երերույքի տաճար:

Փորձեցի հնարավորինս մանրամասն պատմել, ոչինչ բաց չթողնել, բայց այս ամենը պատմելով չի ընկալվի, այս ամենն ապրել է պետք: Այս ճամփորդությունն ինձ տվեց հրաշալի ընկերներ, նոր զգացմունքներ, որ երբևէ չէի զգացել, նոր հայրենագիտական գիտելիքներ: Այս ամենի համար շնորհակալ եմ սիրելի և հարգելի ընկեր Վարդանին, շնորհակալ եմ  մեզ համար այսպիսի ճամփորդություն կազմակերպելու համար: 

Իսկ հիմա վայելեք մեր անմոռանալի ճամփորդության  ֆոտոշարքը՝

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

Հունիսի 4-ին առավոտյան ժամը 10-ին ճամփա ընկանք դեպի Հնաբերդ գյուղ՝ Դվինի հնավայր: Ճանապարհը անցավ շատ ուրախ՝ երգով և բարբառային զրույցներով։ Դվինի հնավայրում շատ բան տեսանք՝ Արշակունյաց արքաների նստավայրը, կաթողիկոսի նստավայրը, միջնաբերդը, պեղումների արդյունքում հայտնաբերված մահմեդական տաճար, որը դեռևս լավ ուսումնասիրված չէ: Հնավայրում կա նաև փոքրիկ  մատուռ:

Մենք եղանք Վերին Դվին ասորական գյուղում, որտեղ հյուրընկալվեցինք ասորի ընտանիքի հարկի տակ: Այդ տունը, պարզվեց, որ  գյուղի ամենահին տունն էր՝ 200 տարվա պատմությամբ, որտեղ Լսեցինք ասորերեն զրույցներ, զրուցեցինք նաև բարբառներով:

Այնուհետև մշակույթի տանը հանդիպեցինք «Աթուռ» պարային ասորական խմբի հետ, միասին պարեր և պարերգեր սովորեցինք՝ արդպիսով ծանոթացանք և հաղորդակից դարձանք միմյանց մշակույթներին։

Ճամփորդությունն ավարտեցինք  Նորաշեն գյուղում, որտեղ գտնվում է հողաշեն «Սուրբ Հովհաննես» եկեղեցին: Եկեղեցին կառուցվել է 1872թ. վեց եղբայրների կողմից, որոնցից մեկի՝ Հովհաննեսի անունով էլ այն կոչվել է «Սուրբ Հովհաննես»։

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

Օր 3

Հունիսյան ճամբարի 3-րդ օրը մեր ջոկատը հյուր ուներ՝ ազգագրագետ Լուսինե Խառատյանը, ում հետ հանդիպումը սպասված էր: Հանդիպման թեման էր՝ ՀՀ ազգային փոքրամասնությունները, որի ընթացքում խոսեցինք Հայաստանում բնակվող ազգային փոքրամասնություններից և նրանց վերաբերող օրենքներից: Մեր հյուրը մանրամասն ներկայացրեց առկա օրենսդրությունը, բոլորս ուղղեցինք մեզ հետաքրքրող հարցերը և աշխուժորեն մասնակցեցինք զրույց-քննարկմանը․․․կարելի է ասել՝ քննարկման թեման ճիշտ էր ընտրված: Հանդիպումը մեզ տվեց բավականին գիտելիք և տեղեկություններ Հայաստանում ապրող մեր բարեկամների մասին:

Հանդիպումից հետո ունեցանք նաև անգլերենի պարապմունք-քննարկում՝ միս Սիլվայի հետ: Քննարկումը Քերոլայն անունով մի աղջկա մասին էր, որը պատմություն էր դեռահասների համար: Սակայն այն մանրամասն կներկայացնեմ անգլերեն լեզվով առանձին հրապարակումով:
Ճամբարային օրվա վերջում քննարկեցինք հաջորդ օրվա անելիքները:

Օր 4

Այսօր՝ հունիսի 3-ին մեր ճամբարային ջոկատը մասնակցեց ինտելեկտուալ խաղ-մրցույթի: Մրցույթի արդյունքում մեր թիմը վաստակեց 4 միավոր, որը, կարծում եմ, լավ արդյունք է: Խաղը թիմային էր և միասին քննարկումները մեզ օգնեցին լսել մեկս մյուսին և խաղի ընթացքում միասնական լինել:Մրցաշարին հաջորդեց մեր արդյունքի քննարկումը ընկեր Վարդանի հետ, որից հետո սկսեցինք աշխատել «Արտագնա պարապմունք Դվինում» ճամփորդական նախագծի շուրջ։ Ես ներկայացրի Վերին Դվինի ասորական համայնքը և եկեղեցին ուսումնական նյութը։Օրվա ընթացքում ունեցանք նաև երգի դաս, ընկեր Աննայի հետ երգեցինք «Ցորեն եմ ցանե» և «Բոբիկ ջուր մի էրա» երգերը:Ճամբարային օրն ավարտեցինք «Թալին-Աշնակ-Սուսեր» ճամփորդական նախագծի շրջանակում ֆիլմերի դիտումով՝ Թալինի և Վերին Բազմաբերդի մասին:

Հայաստանում բնակվող ազգային փոքրամասնություններից ասորական համայնքը բնակչության թվով երրորդն է՝ եզդիներից և ռուսներից հետո: Մեր երկրում ասորիները բնակություն են հաստատել 1828-29թթ. ռուս-պարսկական պատերազմի ավարտից հետո: Ասորական 100 ընտանիք դիմել է Ցարական Ռուսաստանի իշխանություններին` Հայաստանում բնակվելու խնդրանքով: Ուրմիա լճի արևմտյան ափից տեղափոխվելով Արևելյան Հայաստան, հաստատվել են Երևանի նահանգում, ներկայիս Արարատի մարզի Դիմիտրով, Վերին Դվին, Կոտայքի մարզի Արզնի, Արմավիրի մարզի Նոր Արտագերս գյուղերում և Երևանում` կառուցելով իրենց բնակարաններն ու եկեղեցիները:

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործում է երեք ասորական եկեղեցի, որոնցից երկուսը հաշվառված են Արարատի մարզի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում: Ամենավաղը 1828թ կառուցված Արարատի մարզի Վերին Դվին գյուղի Թովմաս առաքյալին նվիված «Ումրա» եկեղեցին է: Եկեղեցին կառուցվել է համայնքի բնակիչների ջանքերով: Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո եկեղեցին վերածվել է թունաքիմիկատների, ազոտական պարարտանյութերի պահեստի:

Մյուսը՝ Սուրբ Կիրիլը գտնվում է Դիմիտրով գյուղում: Եկեղեցու գլխավոր մուտքն ունի երկլեզու արձանագրություն, որում նշված են եկեղեցու անունը, կառուցման և վերակառուցման տարեթվերը: Եկեղեցիները հատկապես աչքի են ընկնում եռահարկ զանգակատներով:

Աղբյուրը

Խարտիայի նպատակները

1. Խարտիայի գերադաս նպատակը մշակութային է: Այն նախատեսված է պաշտպանելու և զարգացնելու տարածքային կամ փոքրամասնությունների լեզուները որպես Եվրոպայի մշակութային ժառանգության վտանգի տակ գտնվող բնագավառ:

2. Խարտիան առաջադրում է պաշտպանել և զարգացնել տարածքային կամ փոքրամասնությունների լեզուները և ոչ լեզվական փոքրամասնություններին: Այս պատճառով շեշտը դրվում է մշակութային կողմի և տարածքային կամ փոքրամասնությունների լեզուների գործածության վրա նրանցով խոսողների կյանքի բոլոր բնագավառներում:

3. Թեև խարտիայի նախագիծը չի անդրադառնում ազգությունների խնդրին, որոնք ձգտում են անկախության կամ սահմանների փոփոխության, պետք է հուսալ, որ նա օգնելու է չափավոր և իրագործելի ձևերով մեղմելու փոքրամասնությունների պրոբլեմը, որոնց լեզուն նրանց տարբերակիչ հատկանիշն է հնարավորություն տալով նրանց լավ զգալ այն երկրում, որտեղ պատմությունը նրանց տեղադրել է:

4. Այս առումով պետք է ընդգծել, որ խարտիան չի վերաբերում պաշտոնական լեզուների և տարածքային կամ փոքրամասնությունների լեզուների փոխհարաբերությանը մրցակցության կամ հակամարտության տեսանկյունից: Ավելի ճիշտ, նա միտումնավոր որդեգրում է մշակույթների փոխազդեցության և բազմալեզվության մոտեցումը, որտեղ ամեն մի կարգի լեզու ունի իր ուրույն տեղը:

5. Խարտիան չի առնչվում նոր, հաճախ ոչ եվրոպական լեզուների իրավիճակին, որոնք կարող են հայտնվել Խարտիան ստորագրած երկրներում որպես արդյունք գաղթի նոր հոսքերի, որոնք հաճախ ծագում են տնտեսական դրդապատճառներից:

6. Վերջապես, պետք է նշել, որ Եվրոպայի խորհրդի մի քանի անդամ պետություններ արդեն վարում են այնպիսի քաղաքականություն, որն ավելի հեռուն է գնում, քան խարտիայի որոշ պահանջներ: Դա ոչ մի դեպքում չի նշանակում, թե խարտիայի դրույթները պետք է նվազեցնեն այդ անելու իրենց իրավունքը:

Մանրամասն տեղեկություն